Nếu bạn là một người mới tìm hiểu về website, những thuật ngữ về ngành công nghệ sẽ khiến bạn phát điên và tưởng rằng chúng là một ngôn ngữ từ hành tinh khác. Nhưng làm việc với website là điều mà bất kỳ doanh nghiệp nào cũng phải làm. Nếu bạn muốn một website thành công, bạn sẽ cần một người phiên dịch thứ ngôn ngữ khó xơi đó.

Đó chính là mục đích chính của bài viết này. Nếu bạn là một người đang muốn một website hoàn chỉnh hoặc chỉ là một người muốn có thêm thông tin, chúng tôi sẽ giải thích và phân tích những thuật ngữ được dùng nhiều nhất và khó chịu nhất: UI, UX, thiết kế web và phát triển web.
Nội dung
Trước khi tìm hiểu sâu về những thuật ngữ trên, chúng ta hãy tìm hiểu về khái niệm của chúng và bối cảnh mà chúng sẽ xuất hiện:
Như bạn có thể thấy, không có thuật ngữ nào là độc nhất và chúng có tác động lẫn nhau. Thiết kế web và phát triển web giống như hai mặt của một đồng xu, tồn tại song song. UI lại có ảnh hưởng đến UX, còn phát triển web lại hỗ trợ cả hai.
Để dễ hiểu, chúng ta cùng xét một ví dụ về “thời gian tải trang”, một vấn đề thường gặp đối với mỗi website:
– Thiết kế web: Nếu một trang mất quá nhiều thời gian để tải, đó có thể là do nội dung trên web quá nhiều hoặc quá phức tạp. Hình ảnh có thể nén lại, các công cụ có thể điều chỉnh và sử dụng lại, các trang có thể được sắp xếp và giảm bớt nội dung.
– Phát triển web: Để nội dung tải nhanh hơn, chúng ta có thể nén các tệp tin để giảm bớt kích thước của chúng, dùng CSS Sprite có thể tiết kiệm băng thông hoặc xây dựng một mạng lưới phân bổ nội dung để giảm thời gian tải trang ở một số phần nhất định.
– UI: Các nút control phải càng nhạy càng tốt, vì vậy, giao diện phải đủ đơn giản để các tương tác với website hoặc app xảy ra tức thời.
– UX: Khả năng người dùng sẽ “thoát trang” tăng theo mỗi giây tải trang. Vì vậy chúng ta nên ưu tiên giảm thời gian tải trên trang chủ (Homepage) và landing page trước khi giải quyết vấn đề trên toàn website.
Nếu có đủ kinh phí, bạn nên thuê mỗi chuyên gia cho mỗi phần. Nhưng hầu hết chúng ta đều muốn tiết kiệm chi phí hoặc chi phí có hạn, nên bạn có thể chọn một phần ưu tiên hơn những phần khác, hoặc thuê chuyên gia làm việc cho từng dự án.
Bây giờ hãy đi sâu vào từng thuật ngữ để hiểu rõ hơn nhé!
“Thiết kế web” là một thuật ngữ khá cũ khi nói tới những ngày đầu khi mà một người đảm nhiệm tất cả khía cạnh thiết kế của một website. Ngày nay, nhờ vào công nghệ và sự hiểu biết về nghề này, chúng ta có rất nhiều phần nhỏ.

Những phần nhỏ này bao gồm UI và UX, nhưng đôi khi cũng bao gồm cả IA (information architecture – Kiến trúc thông tin: liên quan đến sơ đồ web và điều hướng), CRO (conversion rate optimization – tối ưu hoá tỷ lệ chuyển đổi: liên quan đến thiết kế website để tăng doanh số, lượt đăng ký hoặc một số hành động cụ thể).
Nói chung, thiết kế web liên quan đến hình ảnh và chức năng của website. Đó là một lĩnh vực thực chất gắn liền với thiết kế đồ họa ở mọi cấp độ và đề cập đến các nguyên tắc thiết kế tương tự với giao tiếp trực quan.
Cho dù làm việc với website hoặc app, designer phải hiểu rõ về chức năng, ràng buộc kỹ thuật, xu hướng kỹ thuật số và kỳ vọng của người dùng. Ngoài ra designer còn có mức độ hiểu biết về kinh doanh trong thiết kế web: designer nên hiểu chiến thuật bán hàng kỹ thuật số, chẳng hạn như cách đặt nút “Call-to-action” (CTA) để thu hút doanh số và đăng ký email. Bố cục trang web ảnh hưởng rất lớn đến hành vi của người dùng, nhưng vì nó rất sắc sảo, nên một số designer sẽ giỏi hơn so với những người khác.
Designer xử lý các vấn đề liên quan đến thiết kế đồ họa truyền thống như màu sắc và kiểu chữ cùng với các vấn đề kỹ thuật số như lựa chọn tính thẩm mỹ tốt nhất cho các kích thước màn hình khác nhau, tức là thiết kế chuẩn responsive cho mọi thiết bị. Họ cũng yêu cầu hiểu về các khái niệm kinh doanh như tạo bố cục giúp nút Call-to-action hấp dẫn hơn. Xét cho cùng, đôi khi, các nhiệm vụ của một designer bao gồm làm cho các biểu tượng, đồ họa hoặc nút giao diện, dựa trên kiến thức chuyên môn từ cả ba lĩnh vực.
Theo như trách nhiệm công việc cụ thể, quá trình thiết kế phần lớn là do designer đảm nhiệm, miễn là họ làm việc theo các nguyên tắc thương hiệu hiện tại. Thông thường quy trình liên quan đến việc designer tạo ra các nguyên mẫu của thiết kế, và sau đó kiểm tra các nguyên mẫu đó với người dùng thực tế hoặc các bên liên quan, và sau đó kết hợp phản hồi vào các thiết kế sau này.
Designer cũng có thể tạo ra các wireframe, bố cục cơ bản của một thiết kế để chuẩn bị cho một mẫu thử nghiệm hoặc một mô hình, một hình ảnh hoàn hảo đến từng pixel của màn hình ngoại trừ không có tương tác.
Khi nguyên mẫu được phê duyệt, nó được gửi đến nhà phát triển để mã hóa
Phát triển web được chia thành hai phạm trù chính:
Ngoài ra, nếu một người có thể đảm nhiệm cả hai công việc trên, thì người đó được gọi là full-stack developer. Tuy nhiên, rất ít người thực sự thành thạo cả hai mà chỉ là thành thạo một và học thêm một mà thôi.
Giao diện là phần trực tiếp tương tác với người dùng
Bây giờ, chúng ta đã hiểu về thiết kế và phát triển web, chúng ta có thể thảo luận về các lĩnh vực chuyên biệt hơn, bắt đầu bằng thiết kế giao diện người dùng (UI). Giao diện người dùng là thứ mà mọi người sử dụng mà không cần suy nghĩ nhiều.
Và đó là nguyên tắc liên tục trong hầu hết các lĩnh vực thiết kế web: nếu công việc của họ được thực hiện tốt, bạn thậm chí không nên chú ý đến chúng. Điều này phổ biến nhất trong thiết kế giao diện người dùng: với giao diện thực sự trực quan, người dùng không phải nghĩ về nó để sử dụng nó.
Nếu bạn phải chủ động suy nghĩ về cách sử dụng các điều khiển, nó được coi là thiết kế giao diện người dùng tệ. Tìm kiếm nút bạn cần hoặc dành vài giây để tìm hiểu xem nút nào làm bạn mất tập trung vào trải nghiệm tổng thể khi sử dụng trang web. Mục tiêu của thiết kế giao diện người dùng không chỉ là cung cấp tất cả các điều khiển mà người dùng muốn, mà còn để tạo các điều khiển cho người dùng hiểu được trong nháy mắt.
Một mối quan tâm khác là quản lý không gian. Các designer phải tìm ra điểm chung giữa việc cung cấp cho người dùng nhiều tùy chọn và tiết kiệm không gian màn hình. Đó là cách các kỹ thuật như điều khiển rê chuột và menu ẩn/hiện. Nhiệm vụ của các designer giao diện là quyết định các biện pháp kiểm soát nào cần phải có mặt mọi lúc và cái nào không đáng kể để ẩn hoặc bỏ qua hoàn toàn.
Thiết kế giao diện người dùng thường trùng với một trường khác được gọi là thiết kế tương tác (IxD). Thiết kế tương tác chuyên về tất cả các cách người dùng tương tác với hệ thống, bao gồm giao diện nhưng cũng có các khu vực như cửa sổ bật lên, trò chuyện và cửa sổ lỗi. Bởi vì thiết kế tương tác nhấn mạnh hành vi của người dùng rất nhiều, nó giống như một điểm giữa thiết kế UI và UX.
Theo nhiều cách, trải nghiệm người dùng giống như lĩnh vực thiết kế web theo quan điểm của người dùng. Cách phân bổ bố cục website ảnh hưởng đến người dùng như thế nào? Giao diện người dùng ảnh hưởng như thế nào đến người dùng? Khi bạn tiến tới giai đoạn nâng cao, trải nghiệm người dùng trở nên chiến lược hơn, như trong “làm thế nào để chúng tôi thiết kế một trang để làm cho người dùng muốn đăng ký?”
Như bạn có thể tưởng tượng, thiết kế trải nghiệm người dùng cũng kết hợp nhiều lĩnh vực khác trong thiết kế web. Rất nhiều người nói về “giao diện người dùng vs trải nghiệm người dùng”, nhưng sự thật là chúng cùng làm việc thay vì cạnh tranh nhau. Trên thực tế, có quá nhiều sự trùng lặp đến nỗi tất cả designer web có thể hưởng lợi từ việc biết một chút về trải nghiệm người dùng. Đó chính xác là cách mà trải nghiệm người dùng trở thành một quy tắc riêng biệt – đó là thuê một chuyên gia trải nghiệm người dùng riêng lẻ làm giảm một loạt các trách nhiệm khác từ phần còn lại của nhóm.
Mặc dù ban đầu nó có vẻ không cần thiết, nhưng có mối tương quan trực tiếp giữa thiết kế trải nghiệm người dùng và các mục tiêu kinh doanh như bán hàng hoặc chuyển đổi. Khi xem xét nhiều quyết định của con người xuất phát từ cảm xúc và bản năng, tối ưu hóa thiết kế của một trang web có thể khuyến khích một số hành vi nhất định và tạo ra bầu không khí thuận lợi hơn cho những hành vi đó.
Vì lý do đó, các nhà thiết kế trải nghiệm người dùng cũng vẽ rất nhiều nguyên tắc thiết kế đồ họa: thu hút sự chú ý với kích thước, thu hút cảm xúc thích hợp với màu sắc, tạo luồng hình ảnh có thể dự đoán trên màn hình và đặt CTA vào đúng vị trí. Tuy nhiên, không giống như thiết kế đồ họa truyền thống, các chuyên gia trải nghiệm người dùng cũng phải chịu thêm các mối quan tâm như tương tác và thời gian, làm cho nó trở thành một kỷ luật hoàn toàn tách biệt với tất cả những lĩnh vực khác, đồng thời cũng kết nối chúng lại với nhau.
Để giúp bạn chọn một chuyên gia cần nhất cho website của mình, chúng tôi đã tạo một danh sách về những vấn đề mà một chuyên gia sẽ giải quyết.
Thiết kế web
Phát triển web
Giao diện người dùng
UX
Tất nhiên, một số vấn đề có thể được giải quyết bằng các phương pháp khác nhau, như chúng tôi đã giải thích với ví dụ về thời gian tải chậm ở trên. Đó là lý do tại sao điều quan trọng là phải biết những khía cạnh nào bạn muốn ưu tiên, để bất kỳ giải pháp nào bạn chọn đều phù hợp nhất với các ưu tiên của bạn. Chúc bạn thành công.
Nguồn: 99designs
Hân Ngô